مقدمه

مديريت سطوح عالي و خارج حوزه‌ علميه قم، بر اساس وظايف خود، در نظر دارد به هدايت علمي ـ تربيتي طلاب و نظارت بر فعاليت‌ها و عملكرد علمي ـ تربيتي آنان بپردازد. بدين منظور طرح «هدايت علمي ـ تربيتي» طلاب سطوح عالي و خارج حوزه علميه قم را به شرحي كه در ادامه آمده، تدوين كرده است.

بر اساس اهداف و سياست‌هاي اين طرح، طلاب پذيرفته شده با حضور در دروس آزاد حوزه، در قالب پايگاه و گروه‌ علمي ساماندهي شده و فعاليت‌هاي علمي ـ تربيتي آنان زير نظر اساتيد قرار گرفته و طي فرايندي منظم براي پيشرفت آنان اقدام مي‌شود.

اهداف

  1.  ارتقاي‌ سطح معنوي، علمي، فرهنگي، اجتماعي و بينش بصيرتي و انقلابي طلاب
  2. تعميق دروس و هدايت علمي ـ تربيتي بر پايه فقه جواهري و توسعه فقه معاصر و ارزش‌هاي علمي و تربيتي به يادگار مانده از سلف صالح؛
  3. افزايش توان تحقيق در حد تحليل و بررسي و زمينه‌سازي جهت تدوين آورده‌هاي علمي و نظريه‌پردازي در زمينه علوم اسلامي؛
  4. استعداد سنجي طلاب براي نيل به اهداف و ماموريت‌‌هاي روحانيت در حوزه و نظام؛
  5. هدايت طلاب مستعد، متناسب با استعدادها و علاقه‌مندي‌ها جهت ورود به سطح بالاتر تحصيلي و خدمتي؛
  6. زمينه‌سازي براي تخصص‌گرايي در رشته‌هاي مختلف حوزوي؛
  7. ارزيابي از فرايند علمي، مهارتي، تربيتي و بصيرتي طلاب با رويكرد هدايتگري.

سياست‌ها

  1. تاكيد بر آزادي انتخاب درس، استاد و محل تحصيل در تمامي دروس اعم از دروس برنامه آموزشي و مشاوره علمي ـ تربيتي؛
  2. توجه به تقويت تعهد ديني و انقلابي بر اساس ديدگاههاي حضرت امام (ره) و مقام معظم رهبري (حفظه الله)؛
  3. تاكيد بر استفاده از برنامه‌هاي آموزشي و متون مصوب شوراي عالي حوزه؛
  4. تاكيد بر بهره‌گيري از روش‌هاي كارآمد آموزشي؛
  5. حفظ و تقويت سنت‌هاي حسنه حوزه‌هاي علميه در تعليم، تربيت و تبليغ؛
  6. تكيه بر آموزش موضوع‌محور و پژوهش‌محور؛
  7. تاكيد بر نو‌آوري و پويايي برنامه‌هاي علمي، تربيتي و پژوهشي؛
  8. حمايت‌هاي همه جانبه از اساتيد و طلاب شركت‌كننده در اين طرح؛
  9. تاكيد بر شناسايي استعدادهاي گوناگون طلاب و هدايت آنان در مسير رشد، تحصيل و تبليغ؛
  10. تاكيد بر برگزاري امتحانات عمومي حوزه و يكسان‌سازي شيوه برگزاري امتحانات از مراحل طرح سوال ، تصحيح در هر ماده درسي طبق مصوبه طرح ساماندهي؛
  11. اتحاد‌بخشي و وحدت رويه در آيين‌نامه‌ها و دستورالعمل‌هاي مصوب؛
  12. صيانت از شان و منزلت طلاب نسل جوان انقلابي و مدرّسان همگام با نظام و انقلاب اسلامي.

فصل 1) اركان و ساختار اصلي طرح

الف ) شرح وظايف مدير پايگاه

  1. اجراي مصوبات و ضوابط ابلاغي مديريت سطوح عالي و خارج حوزه علميه قم؛
  2. نظارت بر عملكرد اساتيد مشاور علمي ـ تربيتي و طلاب؛
  3. برنامه‌ريزي و پيگيري تشكيل جلسات گروه هم‌انديشي اساتيد علمي ـ تربيتي و طلاب؛
  4. هماهنگي جهت برگزاري كارگاه‌هاي مهارت‌افزايي و تربيتي براي اساتيد و طلاب؛
  5. نظارت بر جذب و پذيرش طلاب و نيز اجراي نظام آموزشي مصوب؛
  6. حركت جدي در جهت تخصصي كردن فعاليت‌ها و پيشگيري از تداخل كاري؛

ب) شرح وظايف استاد مشاور تربيتي

  1. ارزيابي رشد طلبه در چهار محور معنوي اخلاقي، بصيرتي سياسي اجتماعي، خانوادگي، سلامت جسمي رواني وتبليغي؛
  2. ارائه مشاوره در زمينه‌هاي تربيتي بر اساس آيين‌نامه‌ابلاغي معاونت تهذيب سطوح عالي؛
  3. تكميل استعداد‌سنجي طلبه بر اساس آيين‌نامه مركز استعداد‌سنجي طي فرايند خاص و هدايتگري آنان؛
  4. برقراري جلسات فردي وگروهي با طلاب به منظور برقراري ارتباط عاطفي و روحي؛
  5. ارتباط با اساتيد مشاور علمي جهت هم‌فكري براي ارتقاي طلاب؛
  6. شركت در جلسات حلقه مشاورين گروه علمي و تربيتي؛
  7. برگزاري كارگاه‌ مهارت‌هاي تربيتي بر اساس آموزه‌هاي ديني و سبك زندگي اسلامي؛
  8. نياز‌سنجي و پيشنهاد شركت طلاب در مهارت‌هاي تربيتي؛

ج ) شرح وظايف استاد مشاور علمي

  1. ارزيابي و ارتقاي طلاب در بُعد آموزشي، پژوهشي و آموزش‌هاي كاربردي و مهارتي؛
  2. ارائه مشاوره به طلاب در زمينه‌هاي علمي بر اساس آيين‌نامه ابلاغي؛
  3. تكميل استعداد‌‌سنجي طلاب بر اساس آيين‌نامه مركز استعداد‌سنجي طي فرايند خاص و هدايت آنان؛
  4. برگزاري جلسات فردي وگروهي با طلاب به منظور برقراري ارتباط علمي؛
  5. راهنمايي و ارزيابي تحقيقات درسي و پژوهشي طلاب بر اساس آيين‌نامه ابلاغي؛
  6. نياز‌سنجي و پيشنهاد شركت طلاب در مهارت‌هاي علمي پژوهشي و دانش‌افزايي؛
  7. ارزشيابي طلاب در زمينه آموخته‌هاي علمي در يك هفته و پاسخ به سوالات آنان در قالب فعاليت‌هاي كلاسي؛
  8. نظارت و ارزيابي بر فرآيند تعليم از قبيل مباحثه، حضور و غياب و ….؛
  9. ارزيابي مقالات علمي و تقريرات طلاب درس خارج طبق دستور‌العمل مصاحبه درس خارج.

د ) تشكيل گروه‌هاي علمي تربيتي و نحوه برگزاري آن

  1. طلاب در گروه‌هاي 5 تا 10 نفره ساماندهي و زير نظر استاد مشاور علمي و تربيتي فعاليت مي‌كنند.
  2. هر گروه يك نماينده از بين طلاب انتخاب نموده و با هماهنگي اساتيد مشاور و مدير پايگاه نسبت به وظايف بر اساس آيين‌نامه اقدام مي‌كند.
  3. هر طلبه موظف است در هر هفته حداقل در دو جلسه علمي و يك جلسه تربيتي شركت كند.
  4. در جلسات علمي ـ تربيتي، پيشرفت طلبه ارزيابي قرار مي‌گيرد.

تبصره : تعداد طلاب در گروه‌هاي علمي ـ تربيتي با پيشنهاد مشاور و تاييد مدير پايگاه حداكثر تا 20 نفر قابل تغيير است.

فصل 2) شرايط جذب و پذيرش

  1. داشتن پرونده فعّال در مديريت سطوح عالي و خارج؛
  2. نداشتن منع قانوني جهت ادامه تحصيل؛
  3. قبولي با حداقل نمره معدل 14 و نداشتن ناقصي از سطح قبلي؛
  4. تعهد به حضور فعال و اختصاص وقت كافي در برنامه‌هاي پايگاه؛

فصل3) برنامه آموزشي ، تربيتي و نحوه انتخاب درس

  1. برنامه آموزشي اين طرح مطابق برنامه آموزشي سطوح عالي و خارج مصوب شوراي عالي است.
  2. طلبه موظف است طبق ضوابط و شرايط سطوح عالي و خارج قم جهت انتخاب درس، مشاور علمي ـ تربيتي و فعاليت‌هاي كلاسي و پژوهشي از طريق سايت معاونت آموزش، پنل شخصي اقدام نمايد.
  3. انتخاب حداقل 480 ساعت درس به گونه‌اي كه طلبه در هر روز حداقل 3 درس اصلي شركت كند.
  4. طلاب موظف‌اند در هر نيم سال حداقل 2 کلاس مشاوره علمي و تربيتي و يك موضوع پژوهشي يا كارگاه‌ مهارت افزايي انتخاب و در برنامه هاي آن حضور يابند.
  5. کلاس ها به سه شکل مشاوره، مهارتی و پژوهشی و متناظر با دروس رسائل، مکاسب و کفایه است که در آن پایه دارد، دروس مشاوره ای در هفته دو جلسه و برای مشاوره درسی و تعمیق و تکمیل نواقص محتوایی و …؛ دروس مهارتی به صورت هفتگی و برای آموزش مهارت های مورد نیاز طلبگی و دروس پژوهشی هفته ای یک جلسه برای آموزش مهارت های پژوهشی برگزار می شود.
  6. طلبه موظب به شرکت حداقل هفته ای یک جلسه در جلسه های مشاوره تربیتی نیز می باشد.

فصل 4) ارزيابي فعاليت‌هاي طلبه

الف ) محورهاي ارزيابي

  1. رشد علمي متناسب با اهداف و سياست‌هاي طرح.
  2. رشد تربيتي، اخلاقي، معنوي و بصيرتي در جهت سبك زندگي اسلامي؛
  3. حضور منظم در برنامه‌ها و فعاليت‌هاي علمي- تربيتي، برنامه ريزي شده در طرح.

ب) عناوين ارزشيابي

  1. ميزان حضور درجلسات درسي، مشاوره علمي ـ تربيتي، مباحثه و فعاليت‌هاي مورد نياز؛
  2. .موفقيت در تحقيقات درسي، پژوهشي و مهارت‌هاي علمي ـ تربيتي؛
  3. قبولي در امتحانات كتبي و شفاهي حوزه.

فصل 5 ) مزاياي طرح

  1. اعمال 10 نمره براي فعاليت درسي، پژوهش و كارگاه مهارت‌افزايي طبق آيين نامه ابلاغي؛ (امسال انجام شده بود)
  2. بهرمندي از 5 نمره مقاله علمي پژوهشي و نيز نمره تقريرات براي درس خارج؛ (امسال انجام شده بود)
  3. استفاده از 3 نمره حديث‌خواني در دروس رجال و درايه سطح 2 و 3 و مصاحبه درس خارج؛ (امسال انجام شده بود)
  4. اولويت در بهره‌مندي از اساتيد مشاور علمي پايگاه در ارائه پايان‌نامه سطح 3 طبق ضوابط مدارج علمي؛ (در برنامه واگذاری سال های بعد است)
  5. برگزاري امتحان شفاهي در پايگاه با نظارت مركز و استفاده از اساتيد مشاور علمي هر پايگاه؛ (در برنامه واگذاری سال های بعد است)
  6. برخورداري از كمك هزينه تحصيلي در قالب طرح شهريه و مزاياي هدفمند؛ (هنوز فعال نشده است ولی وعده فعال کردن عن قریب آن را حوزه داده است)

فصل 6) پايگاه هاي طرح

طرح هدايت علمي تربيتي در مدارس سطوح عالي (خوابگاهي)، مراكز تخصصي، مدارس سطح 1 ، مدارس و مراكز فقهي، مراكز پيراموني و مدرس ها ، اجرا خواهد شد.

فصل7) پایگاه هدایت علمی تربیتی فرهنگ و تمدن توحیدی

مؤسسه فرهنگ و تمدن توحیدی به عنوان یکی از مراکز تخصصی در سال تحصیلی 98-97 مجوز این طرح را گرفته است و به عنوان یکی از مراکز این طرح فعال بوده است. تعداد طلاب این مرکز هدایت علمی تربیتی در طول سال تحصیلی 98-97 قریب به 60 نفر بوده است، و کلاس های مشاوره ای و مهارتی و تربیتی متعددی نیز برگزار شده است از جمله:

  1. شرح تفسیر المیزان / استاد سیدیدالله یزدانپناه
  2. شرح کتاب مصباح الهدایه امام خمینی / استاد علی امینی نژاد
  3. فلسفه فقه / استاد محمدرضا فلاح شیروانی
  4. سبک کار علمی طلبه / استاد محمدرضا فلاح شیروانی
  5. لایه های دانش / استاد محمدرضا فلاح شیروانی
  6. طلبگی مطلوب / استاد محمدرضا فلاح شیروانی
  7. جریان شناسی حدیثی عصر حضور معصومین / استاد سیدعلی موسوی
  8. فقه نظام اقتصادی اسلامی / استاد احمدعلی یوسفی
  9. اندیشه های نظام ساز اصول فقه / استاد امین اسدپور
  10. فلسفه فقه / استاد خانجانی
  11. رفع اشکال رسائل / استاد اسماعیل عزیزان
  12. تعمیق منطق / اساتید حسین بغدادی؛ امین اسدپور، کریمی
  13. فلسفه فلسفه اسلامی / اساتید رضا درگاهی فر، سعید هلالیان، وحیدرضا طراوت
  14. تاریخ فلسفه اسلامی / اساتید عباس حیدری پور، علی مترقب، محمدجواد دلپذیر
  15. آموزش نرم افزارهای تقریر نویسی (وُرد، وان نوت) / رضانسب